Ze skarbca Kościoła


"Pan pochwalił nieuczciwego rządcę, że roztropnie postąpił. Bo synowie tego świata roztropniejsi są w stosunkach z ludźmi podobnymi sobie niż synowie światła" 

(Łk 16,1-8)

Z tekstu przypowieści wynika jasno, że jej przesłanie jest następujące:

Grzesznicy potrafią dobra tego świata wykorzystywać dla swoich celów egoistycznych,

zatem i wy uczcie się wykorzystywać je dla celów wiekuistych.

O. Jacek Salij - "Praca nad wiarą"

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

 

“Każdy powinien mieć jakiegoś Świętego, z którym pozostawałby w bardzo zażyłej relacji, aby odczuwać jego bliskość przez modlitwę i wstawiennictwo, ale także, aby go naśladować. Chciałbym zaprosić was, abyście bardziej poznawali Świętych, rozpoczynając od tego, którego imię nosicie, czytając ich życiorysy i pisma. Bądźcie pewni, że staną się oni dobrymi przewodnikami, abyście jeszcze bardziej kochali Pana, oraz będą cenną pomocą dla wzrostu ludzkiego i chrześcijańskiego”

Benedykt XVI, audiencja generalna, 25.08.2010

 

 

 Święty z danego dnia ma wyjątkowy przywilej wstawiania się za nami.

 

W dni świąteczne, święta łaska płynie nie jak z kranu, ale jak z wodospadu.

 

 

 

Odpusty w Kościele Katolickim

Skarb, który trzeba ponownie odkryć

To jest nasze nieszczęście: spowiadamy się, ale zostajemy tacy sami. Jest jeszcze kara za grzech i odpust. Ja za każdy grzech powinienem siedzieć w więzieniu. Bóg mnie osłania miłosierdziem. Są miejsca i czasy, gdzie mogę zyskać odpust, przebaczenie kary dla siebie, dla kogoś z żywych czy umarłych, ale mam być w łasce – bez grzechu, wyznać wiarę i pomodlić się w intencjach Ojca Świętego. Cóż to jest naprzeciw tego, że Bóg odpuścił mi grzechy?  Wierzę w odpuszczenie grzechów. Amen. - ks. bp Józef Zawitkowski

 

Zagadnienia dotyczące zyskiwania odpustów są wciąż mało znane i nie zawsze poprawnie rozumiane. Wiele osób, nie mając pełnego rozeznania w zakresie warunków, które należy spełnić dla zyskania odpustu, traktuje je w sposób automatyczny. Nie jest to zgodne z nauką Kościoła o odpustach, w której wyraźnie podkreśla się istotną rolę odpowiedniej dyspozycji wewnętrznej wiernego. W dokumentach Kościoła zawarte są wymagania, m.in., by wierny szczerze miłował Boga, miał nienawiść do grzechu, pokładał ufność w Chrystusie i wierzył mocno, iż pozostaje w łączności ze wspólnotą świętych. Nauka o odpustach łączy się z tajemnicą Bożego Miłosierdzia.

Podczas trwania Soboru Watykańskiego II, zorientowano sin, że odpusty są zbyt ważną sprawą, by przejść obok nich obojętnie. Z tej racji Paweł VI ogłosił w Kon­stytucji Apostolskiej Indulgentiarum doctrina, z 1 stycznia 1967 r., poprawioną naukę w zakresie praktyki odpustów. Podaje ją w sposób skonden­sowany w kanonach 992-997 kodeks prawa kano­nicznego Jana Pawła II z 1983. Obecnie obowiązuje nas dokument z 1999r.:  Enchiridion Indulgentiarum. Normae et Concessiones, quarta editio, Libreria Editrice Vaticana 1999.

Objawienie Boże poucza nas, że grzechy po­ciągają za sobą kary, a gładzone są przez cierpie­nie, trudy życia czy też przez śmierć (por. Rdz 3,16-19; Rz 2,9). Chrześcijanin popełniający grzech otrzymuje w sakramencie pokuty odpusz­czenie winy, natomiast pozostaje jeszcze tzw. Kara doczesna. Darowanie kary doczesnej określa się terminem „odpust”, którego uzyskanie zakłada szczerą wewnętrzną przemianę oraz wypełnienie przepisanych uczynków. Odpust jest cząstkowy lub zupełny, w zależności od tego, czy uwalnia od kary doczesnej w części lub całości. Paweł VI zniósł odpusty określane konkretnym czasem (np. ilością dni lub lat), ponieważ w wieczności nie ma czasu. Wierny może uzyskiwać odpust cząstkowy lub zupełny tylko za siebie lub ofiarować go za zmarłego, ale za nikogo z żyjących, ponieważ każdy człowiek sam jest w stanie dokonać prze­miany swojego życia i wypełnić wymagane do otrzymania odpustu warunki. Odpust zupełny można uzyskać tylko jeden raz w ciągu dnia, poza pozostającymi w obliczu śmierci, natomiast odpu­sty cząstkowe można uzyskiwać w ciągu jednego dnia wielokrotnie.

 Do uzyskania odpustu zupełnego wymagane są trzy warunki (tak było do 1999r):

1) spowiedź sakramentalna;

2) komunia św.;

3) modlitwa w intencji Papieża.

Chodzi tu o intencję, jaką Ojciec Św. wyzna­cza na każdy miesiąc, a nie w intencji osoby Pa­pieża. Wystarczy odmówić „Ojcze nasz” i „Zdrowaś Maryjo”.

 

od 1999r. Jan Paweł II wprowadził dodatkowy warunek:

4):

Ponadto wymaga się wykluczenia wszel­kiego przywiązania do grzechu nawet powsze­dniego. Jeśli brakuje pełnej tego rodzaju dyspozy­cji, albo nie zostaną spełnione wyliczone warunki, wtedy odpust będzie tylko cząstkowy. Różnie jest interpretowany ten warunek np: Wzbudzić w sobie wewnętrzną postawę całkowitego oderwania od grzechu, także powszedniego, tzn. trzeba wykluczyć na przyszłość dobrowolne i świadome powtarzanie grzechów ciężkich i lekkich, tzn. nie wolno u siebie tolerować złych przyzwyczajeń lub dobrowolnie trwać w jakimkolwiek nałogu. Brak takiej wolności - wyklucza możliwość uzyskania odpustu zupełnego, ale pozwala otrzymać odpust cząstkowy.

 

Papież Grzegorz I w 593 roku jako pierwszy wspomniał o miejscu, gdzie dusze zmarłych cierpią, dopóki nie spłacą długu lub nie wykupią ich stamtąd ofiary żywych.

 

 „Przebaczenie grzechu i przywrócenie komunii z Bogiem pociągają za sobą odpuszczenie wiecznej kary za grzech. Pozostają jednak kary doczesne.

 

Odpust zupełny – uwalnia od wszystkich kar doczesnych, należnych za grzechy odpuszczone co do winy w sakramencie pokuty.

Następstwem grzechu jest kara wymierzona przez świętość i sprawiedliwość Boga, którą można „odbyć" tu, na świecie, przez cierpienia, dolegliwości i trudy życia, szczególnie przez boleść śmierci, opatrzonej wszakże świętymi sakramentami, w przyszłym zaś życiu przez ogień, męki i kary oczyszczające. Grzech narusza powszechny porządek ustano­wiony przez Boga, przekreśla wiele osobistych wartości grzesznika i wspólnoty ludzkiej, dlatego domaga się naprawy. Obejmuje ona odnowę przyjaźni z Bogiem przez szczere wewnętrzne nawrócenie, przez ekspiację za zniewagi oraz przywrócenie wartości osobistych i społecznych dobrowolnym wynagrodzeniem i cierpliwym znoszeniem kar.

 Kto po uzyskaniu odpustu zupełnego umrze w stanie łaski uświęcającej, ten pójdzie prosto do nieba. Ale jest jeszcze jeden aspekt odpustu. Napewno często żałujemy, że zrobiliśmy coś złego, sobie lub innym. Skutki grzechu są bolesne i prawdziwe, napewno bardzo chcielibyśmy cofnąć czas i naprawidź ludzkie krzywdy - taką możliwość daje odpust. Boże Miłosierdzie jest niezgłebione! Pan Bóg widząc naszą szczerą skruchę i żal może odwrócić skutki grzechu ku dobremu. Zadbajmy więc o odpusty.

 

Wykaz odpustów zupełnych według Enchiridion Indulgentiarum. Normae et Concessiones,quarta editio, Libreria Editrice Vaticana 1999.

 

 

I. Odpusty, które można zyskiwać codziennie

 

  1. Za pobożne odmówienie cząstki Różańca Świętego, w sposób ciągły, z rozważaniem tajemnic różańcowych, w kościele albo w kaplicy albo rodzinie albo we wspólnocie zakonnej, we wspólnocie wiernych, zwłaszcza gdy wiele osób gromadzi się w jakimś szlachetnym celu (n. 17, § 1, 1o).
  2. Za czytanie Pisma Świętego z czcią należną Słowu Bożemu i na sposób lektury duchowej przynajmniej przez pół godziny z tekstu zatwierdzonego przez władzę kościelną (n. 30, § 1). Kto nie może czytać osobiście, wystarczy gdy słucha czytającego nawet przez środki audiowizualne (n. 30, § 2).
  3. Za nawiedzenie i adorowanie Najświętszego Sakramentu przez pół godziny (n. 7, § 1, 1o).
  4. Za pobożne odprawienie Drogi Krzyżowej - przed stacjami prawnie erygowanymi - połączone z rozważaniem Męki i Śmierci Chrystusa - i przechodzeniem od stacji do stacji; w publicznym odprawianiu wystarczy przechodzenie prowadzącego (n. 13, 2o). Prawnie przeszkodzeni mogą przez kwadrans czytać i rozważać Mękę Pańską (n. 13, 2o, 1).
  5. Za pobożnie odmówienie Koronki do Miłosierdzia Bożego w kościele lub kaplicy wobec Najświętszego Sakramentu publicznie wystawionego lub przechowywanego w tabernakulum. Jeżeli wierny z powodu choroby lub innej słusznej racji nie może wyjść z domu, ale odmówi Koronkę do Miłosierdzia Bożego z ufnością i z pragnieniem miłosierdzia dla siebie oraz gotowością okazania go innym, pod zwykłymi warunkami również zyskuje odpust zupełny (Dekret Penitencjarii Apostolskiej z dnia 12.01.2002 dotyczy całego terytorium Polski).

 

 

 

II. Odpusty, które można zyskiwać w ciągu roku

 

  1. W Nowy Rok (1 stycznia): za pobożny udział w śpiewie lub recytacji w kościele lub kaplicy hymnu "O Stworzycielu, Duchu przyjdź" (n. 26, § 1, 1o).
  2. W każdy piątek Wielkiego Postu: za odmówienie przed obrazem Jezusa ukrzyżowanego po przyjęciu Komunii świętej modlitwy "Oto ja, o dobry i najsłodszy Jezu" (n. 8, § 1, n. 2o).
  3. W okresie Wielkiego Postu: za udział w nabożeństwie "Gorzkich Żali" w jakimkolwiek kościele lub kaplicy na terenie Polski wierny zyskuje odpust zupełny raz w tygodniu w okresie Wielkiego Postu (Pismo Penitencjarii Apostolskiej z dnia 06.02.1968).
  4. W Wielki Czwartek: za pobożne odmówienie hymnu "Przed tak wielkim Sakramentem" podczas uroczystej repozycji Najświętszego Sakramentu po Mszy Świętej Wieczerzy Pańskiej (n. 7, § 1, 2o).
  5. W Wielki Piątek: za pobożne uczestniczenie w liturgii Wielkiego Piątku połączone z adoracją Krzyża (n. 13, 1o).
  6. W Wielką Sobotę: za odnowienie w czasie liturgii Wigilii Paschalnej przyrzeczeń chrzcielnych według formuły zatwierdzonej przez Kościół (n. 28, § 1).
  7. W II Niedzielę Wielkanocną, czyli Miłosierdzia Bożego:

 

a) udziela się odpustu zupełnego na zwykłych warunkach (spowiedź sakramentalna, Komunia eucharystyczna, modlitwa w intencjach papieskich) wiernemu, który w II Niedzielę Wielkanocną, czyli Miłosierdzia Bożego, w jakimkolwiek kos lub kaplicy, z sercem całkowicie wolnym od wszelkiego przywiązania do jakiegokolwiek grzechu, choćby powszedniego, weźmie udział w pobożnych praktykach spełnianych ku czci Bożego Miłosierdzia albo przynajmniej odmówi przed Najświętszym Sakramentem Eucharystii, wystawionym publicznie lub ukrytym w tabernakulum modlitwy "Ojcze nasz" i "Wierzę", dodając pobożne wezwanie do Pana Jezusa Miłosiernego, np. "Jezu Miłosierny, ufam Tobie" (Dekret Penitancjarii Apostolskiej z dnia 29.06.2002).

 

b) Ponadto marynarze, którzy wykonują swoje obowiązki na niezmierzonych obszarach mórz; niezliczeni bracia, których tragedie wojenne, wydarzenia polityczne, uciążliwe warunki naturalne i inne podobne przyczyny zmusiły do opuszczenia rodzinnej ziemi; chorzy i ich opiekunowie oraz ci wszyscy, którzy z uzasadnionej przyczyny nie mogą opuścić domów lub wykonują pilnie potrzebne zadania dla dobra społeczności, mogą uzyskać odpust zupełny w Niedzielę Miłosierdzia Bożego, jeśli wyrzekając się całkowicie jakiegokolwiek grzechu, jak to zostało powiedziane powyżej, i z zamiarem spełnienia - gdy tylko będzie to możliwe - trzech zwykłych warunków, odmówią przed świętym wizerunkiem naszego Pana Jezusa Miłosiernego modlitwę "Ojcze nasz" i "Wierzę", dodając pobożne wezwanie do Pana Jezusa Miłosierny, np. "Jezu Miłosierny, ufam Tobie" (Dekret Penitancjarii Apostolskiej z dnia 29.06.2002).

 

c) Gdyby nawet to nie było możliwe, tego samego dnia będą mogli uzyskać odpust zupełny ci. Którzy duchowo zjednoczą się z wiernymi, spełniającymi w zwyczajny sposób przepisane praktyki w celu otrzymania odpustu, i ofiarują Miłosiernemu Bogu modlitwę, a wraz z nią cierpienia spowodowane chorobą i trudy swojego życia, podejmując zarazem postanowienie, że spełnią oni trzy przepisane warunki uzyskania odpustu zupełnego, gdy tylko będzie to możliwe (Dekret Penitancjarii Apostolskiej z dnia 29.06.2002).

 

  1. W uroczystość Zesłania Ducha Świętego: za pobożny udział w śpiewie lub recytacji w kościele lub kaplicy hymnu "O, Stworzycielu Duchu, przyjdź" (n. 26, § 1, 1o).
  2. W uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej: za udział w uroczystej procesji eucharystycznej prowadzonej w kościele czy poza nim (n. 7, § 1, 3o).
  3. W uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa: za publiczne odmówienie aktu wynagrodzenia Najświętszemu Sercu Pana Jezusa "O, Jezu Najsłodszy, któremu za miłość bez granic" (n. 3).
  4. W uroczystość ŚŚ. Apostołów Piotra i Pawła: za użycie przedmiotu religijnego (np. krzyżyka, różańca, medalika), poświęconego przez papieża lub biskupa, i odmówienie wyznania wiary zatwierdzonego przez Kościół (n. 14, § 1).
  5. W uroczystość Chrystusa Króla: za publiczne odmówienie aktu poświęcenia rodzaju ludzkiego Najświętszemu Sercu Pana Jezusa "O, Jezu Najsłodszy, Odkupicielu rodzaju ludzkiego" (n. 2).
  6. W Stary Rok (31 grudnia): za pobożny udział w śpiewie lub recytacji w kościele lub kaplicy hymnu "Ciebie Boga wysławiamy" w celu okazania wdzięczności za łaski minionego roku. (n. 26, § 1, 2o).
  7. W dniu Pierwszej Komunii Świętej: za przystąpienie do Pierwszej Komunii świętej lub pobożny udział w uroczystości pierwszokomunijnej (n. 8, § 1, 1o).
  8. W dniu Prymicji kapłańskich: Prymicjant zyskuje odpust zupełny za celebrowanie Mszy świętej prymicyjnej z ludem w wyznaczonym dniu (n. 27, § 1, 1o) i wierny za uczestniczenie w takiej Mszy świętej prymicyjnej (n. 27, § 1, 2o).
  9. W dniu zakończenia Kongresu Eucharystycznego: za pobożny udział w uroczystym zakończeniu Kongresu Eucharystycznego (n. 7, § 1, 4o).
  10. W czasie Misji parafialnych: Za udział w kilku kazaniach misyjnych, łącznie z udziałem w uroczystym zakończeniu misji (n. 16, § 1).
  11. Za udział w ćwiczeniach duchowych trwających przynajmniej pełne trzy dni (n. 10, § 1).
  12. W tygodniu modlitw o jedność chrześcijan: za podjęcie jakichś funkcji w tygodniu modlitw o jedność chrześcijan oraz za wzięcie udziału w zakończeniu tygodnia modlitw o jedność chrześcijan (n. 11, § 1).
  13. Za pobożny udział w modlitwie różańcowej prowadzonej przez papieża i transmitowanej przez radio lub telewizję (n. 17, § 1, 2o).
  14. Za pobożne łączenie się przez pośrednictwo radia czy telewizji z nabożeństwem Drogi Krzyżowej odprawianej przez Ojca Świętego (n. 13, 2o).
  15. Za pobożne odmówienie hymnu "Akathistos" lub "Oficjum Paraclisis" - w kościele albo w kaplicy, albo w rodzinie, we wspólnocie zakonnej, we wspólnocie wiernych, zwłaszcza gdy wiele osób gromadzi się w jakimś szlachetnym celu, przy czym wystarczy odmówić pewną część hymnu "Akathistos" bez przerywania zgodnie z prawomocnym zwyczajem. (n. 23, § 1).
  16. Odpust zupełny uzyskują członkowie rodziny, którzy po raz pierwszy poświęcają się Najświętszemu Sercu Jezusowemu lub Świętej Rodzinie podczas specjalnego obrzędu - jeżeli to możliwe - z udziałem kapłana lub diakona i pobożnie odmówią modlitwę zaaprobowaną przez Kościół przed wizerunkiem Najświętszego Serca Pana Jezusa lub Świętej Rodziny (n. 1).
  17. Kto pobożnie uczestniczy każdego dnia w nabożeństwach ustanowionych dla osiągnięcia celów religijnych (np. w tygodniu modlitw o powołania kapłańskie i zakonne, w tygodniu misyjnym, w tygodniu modlitw za młodzież, w dniu chorych) uzyskuje odpust zupełny (n. 5).
  18. W czasie wizytacji kanonicznej: jednorazowo odpust zupełny za udział w Liturgii świętej, której przewodniczy wizytator (n. 32).

 

 

 

III. Odpusty zyskiwane za nawiedzenie kościoła lub kaplicy

 

Podczas nawiedzenia kościoła lub kaplicy w każdym wypadku należy pobożnie odmówić "Ojcze nasz" i "Wierzę" (n. 19). Jeżeli nawiedzenie przepisane jest w określonym dniu, wówczas można to uczynić od południa dnia poprzedniego do północy oznaczonego dnia (n. 14).

 

  1. Za nawiedzenie kościoła parafialnego:
    a) w uroczystość tytułu kościoła parafialnego (n. 33, § 1, 5oa)
    b) 2 sierpnia (odpust Porcjunkuli) (n. 33, § 1, 5ob)
  2. Za nawiedzenie kościoła lub kaplicy w dniu Wspomnienia Wszystkich Wiernych Zmarłych (2 listopada). Za zgodą Ordynariusza odpust ten może być przeniesiony na niedzielę poprzednią lub następną lub na uroczystość Wszystkich Świętych. (n. 29, § 1, 2o). Odpust ten można ofiarować tylko za zmarłych.
  3. Za pobożne nawiedzenie cmentarza w dniach 1-8 listopada połączone z modlitwą choćby myślą za zmarłych. (29, § 1, 1o). Odpust ten można ofiarować tylko za zmarłych.
  4. Za pobożne nawiedzenie kościoła lub ołtarza w dniu jego poświęcenia (dedykacji) (n. 33, § 1, 6o).
  5. Za nawiedzenie kościoła lub kaplicy Instytutów życia konsekrowanego i Stowarzyszeń życia apostolskiego w dniu poświęconym ich założycielowi (n. 33, § 1, 7o).
  6. Za pobożne nawiedzenie kościołów lub kaplic, w których obchodzone są uroczystości ku czci nowych Świętych lub Błogosławionych w ciągu roku, celem pogłębienia czci i pobożności wobec nich, wierny uzyskuje jednorazowo odpust zupełny.
  7. Za pobożne nawiedzenie kościoła, w którym odbywa się synod diecezjalny można uzyskać jednorazowo odpust zupełny (n. 31).
  8. Za nawiedzenie kościoła katedralnego (n. 33, § 1, 3oa-e):
    a) w uroczystość ŚŚ. Apostołów Piotra i Pawła (29 czerwca)
    b) w uroczystość tytułu kościoła katedralnego
    c) w święto Katedry św. Piotra Ap. (22 lutego)
    d) w dniu poświęcenia archibazyliki Najświętszego Zbawiciela (czyli bazyliki na Lateranie) (9 listopada)
    e) w dniu 2 sierpnia (odpust Porcjunkuli)
  9. Za nawiedzenie sanktuarium diecezjalnego lub narodowego lub międzynarodowego ustanowionego przez kompetentną władzę (n. 33, § 1, 4oa-c):
    a) w uroczystość tytułu tego sanktuarium
    b) raz w roku w dniu wybranym przez wiernego
    c) ilekroć wierny bierze udział w zbiorowej pielgrzymce
  10. Za nawiedzenie bazyliki mniejszej (n. 33, § 1, 2oa-d):
    a) w uroczystość ŚŚ. Apostołów Piotra i Pawła (29 czerwca)
    b) w uroczystość tytułu bazyliki mniejszej
    c) 2 sierpnia (odpust Porcjunkuli)
    d) raz w roku w dniu wybranym przez wiernego
  11. Za nawiedzenie jednej z czterech bazylik patriarchalnych w Rzymie w czasie pielgrzymki zbiorowej, lub jeśli indywidualnie to ze wzbudzeniem aktu synowskiego poddania papieżowi (n. 33, § 1, 2o).
  12. Za nawiedzenie kościoła stacyjnego w Rzymie połączonego z pobożnym udziałem w nabożeństwie stacyjnym (n. 33, § 2).

 

 

 

IV. Odpusty, które można zyskiwać w rocznice

 

  1. W rocznicę swojego chrztu: za odmówienie przyrzeczeń chrzcielnych według formuły zatwierdzonej przez Kościół (n. 28, § 1).
  2. W jubileusz 25-lecia, 50-lecia, 60-lecia i 70-lecia kapłaństwa: za odnowienie wobec Boga postanowienia wiernego wypełniania obowiązków swego powołania (n. 27, § 2, 1o) oraz wierni za pobożny udział w uroczystej Mszy świętej jubileuszowej (n. 27, § 2, 3o).
  3. W jubileusz 25-lecia, 40-lecia i 50-lecia święceń biskupich: za odnowienie wobec Boga postanowienia wiernego wypełniania obowiązków swego stanu (n. 27, § 2, 2o) oraz wierni za pobożny udział w uroczystej Mszy świętej jubileuszowej (n. 27, § 2, 3o).

 

 

 

V. Odpusty połączone z błogosławieństwem

 

  1. Za pobożne przyjęcie błogosławieństwa papieskiego udzielonego przez Ojca Świętego "urbi et orbi" choćby przez radio lub telewizję, byleby wierny uważnie śledził sam ryt błogosławieństwa (n. 4).
  2. Za pobożne przyjęcie błogosławieństwa pasterskiego udzielonego przez biskupa diecezjalnego swoim wiernym (n. 4). Biskup diecezjalny ma władzę udzielania błogosławieństwa papieskiego z odpustem zupełnym, według przepisanej formuły, trzy razy w roku, w święta uroczyste przez siebie określone (n. 7, 2o).
  3. Kapłan, który udziela sakramentów świętych wiernemu zagrożonemu śmiercią, powinien mu udzielić błogosławieństwa apostolskiego z odpustem zupełnym (n. 12, § 1).

 

Jeżeli nie ma kapłana, który by w godzinę śmierci udzielił sakramentów i błogosławieństwa papieskiego obdarzonego odpustem zupełnym, Kościół udziela wiernemu należycie usposobionemu odpustu zupełnego "o ile wierny za życia miał zwyczaj stale odmawiania jakichkolwiek modlitw". W tym wypadku Kościół uzupełnia trzy warunki uzyskania odpustu zupełnego (n. 12, § 2). Przy uzyskaniu tego odpustu chwalebną rzeczą jest posłużenie się krucyfiksem lub krzyżem (n. 12, § 3). Odpust w godzinę śmierci wierny może uzyskać, chociażby w tym dniu już zyskał odpust zupełny (n. 12, § 4).

 

 

 

Odpusty cząstkowe

 

Sprawą odpustów zajmowano się wiele także w wieku XX. Papieże mają władzę ustalać warunki i zasady uzyskiwania odpustów, co nie znaczy oczywiście, iż mogą dowolnie zmieniać katolicką doktrynę dotyczącą odpustów. Tego nikomu czynić nie wolno! To próbował uczynić właśnie Luter i między innymi dlatego przestał być katolikiem. Wierni natomiast mają obowiązek decyzje papieskie w kwestii warunków i zasad uzyskiwania odpustów przyjąć. Do 1967 r. można było uzyskać określoną ilość dni odpustu cząstkowego za spełnienie określonej pobożnej czynności. Zmienił to papież Paweł VI konstytucją apostolską „Indulgentiarum doctrina” z 1 stycznia 1967 r. W miejsce przeliczania odpustu na dni, podkreślił on ważność rozróżnienia na odpusty zupełne i cząstkowe. Kryterium miary odpustu cząstkowego stanowi wysiłek i gorliwość, z jaką ktoś wykonuje dzieło obdarzone odpustem cząstkowym. Mianowicie zyskującemu taki odpust Kościół przydziela ze swego skarbca tyle darowania kary doczesnej, ile on sam go otrzymuje przez wykonanie dobrej czynności. Stąd tym więcej będzie darowanych kar, im więcej gorliwości okaże osoba zyskująca odpust cząstkowy. Obecnie w Kościele obowiązuje wykaz odpustów „Enchiridion Indulgentiarum” z 16 lipca 1999 r.

Ogólne warunki uzyskania odpustów są trzy:
- trzeba być katolikiem i być w stanie łaski uświęcającej (brak nieodpuszczonego grzechu ciężkiego),
- trzeba dokładnie wypełnić całą czynność lub modlitwę (modlitwa powinna być odmówiona głośno lub przynajmniej wargami, podczas modlitwy wspólnej wystarczy, że ją odmawia prowadzący),
- trzeba mieć ogólną intencję uzyskania odpustu (nie konieczne jest aktualne myślenie o odpustach w momencie wykonania czynności; trzeba od czasu do czasu odnowić taką intencję jakąś modlitwą).

Warunki uzyskania odpustu zupełnego:
- brak jakiegokolwiek przywiązania do grzechu, nawet powszedniego,
- odbycie spowiedzi sakramentalnej (jedna spowiedź wystarczy dla kilku odpustów, więc wierny, chodzący do spowiedzi przynajmniej co miesiąc, może codziennie uzyskać odpust zupełny),
- przyjęcie Komunii świętej (konieczna dla uzyskania każdego odpustu, lecz można ją przyjąć w ciągu kilku dni przed lub po czynności),
- odmówienie modlitwy w intencjach Ojca Świętego (konieczna dla uzyskania każdego odpustu; np. „Ojcze nasz” i „Zdrowaś Mario”; nie chodzi tu o modlitwę za samego papieża, lecz w ogólnych intencjach Ojca Świętego: wywyższenia Kościoła św., wytępienia herezji, rozkrzewienia wiary katolickiej, nawrócenia grzeszników oraz pokoju między chrześcijańskimi władcami).

 

 Są cztery ogólne warunki uzyskania odpustu cząstkowego:
- Udziela się odpustu cząstkowego wiernemu, który w wykonywaniu swoich obowiązków i znoszeniu przeciwności życiowych, wznosi swoją myśl do Boga z pokorną ufnością, dołączając jakieś pobożne westchnienie choćby tylko wewnętrznie.
- Udziela się odpustu cząstkowego wiernemu, który wiedziony duchem wiary sam siebie ofiaruje lub przeznacza swoje dobra w duchu miłosierdzia na służbę bliźnich żyjących w potrzebie.
- Udziela się odpustu cząstkowego wiernemu, który w duchu pokuty powstrzymuje się dobrowolnie od czegoś, co samo w sobie godziwe i przyjemne dla niego osobiście.
- Udziela się odpustu częściowego wiernemu, który w szczególnych okolicznościach życia codziennego dobrowolnie wyznaje wiarę wobec innych. (Może to wyrazić się np. poprzez modlitwę przed posiłkiem w publicznej jadłodajni, czy uczynienie znaku krzyża, kiedy przechodzi się obok kościoła itp.)

Wykaz niektórych odpustów cząstkowych. Otrzymuje się je za:
- odmówienie modlitwy: „Czynności nasze...” (Actiones nostras, w Mszale Rzymskim kolekta z czwartku po Popielcu),
- odmówienie aktów cnót teologicznych i żalu za grzechy,
- odmówienie hymnu: „Uwielbiam Cię nabożnie…” (Adoro te devote),
- odmówienie modlitwy: „Do Ciebie, o święty Józefie…”,
- odmówienie modlitwy: „Dzięki Ci składamy, Wszechmogący Boże, za wszystkie dobrodziejstwa Twoje. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen”,
- odmówienie modlitwy: „Aniele Boży…”,
- odmówienie modlitwy: „Anioł Pański”, w okresie wielkanocnym „Królowo nieba”,
- odmówienie hymnu „Duszo Chrystusowa…”,
- odmówienie Składu Apostolskiego (pacierzowe wyznanie wiary) lub Symbolu Nicejsko-Konstantynopolitańskiego (mszalne wyznanie wiary),
- akt komunii duchowej, wzbudzony przy pomocy jakiejkolwiek pobożnej formuły,
- odmówienie jutrzni lub nieszporów żałobnych,
- udział w nauczaniu lub uczeniu się nauki chrześcijańskiej,
- odmówienie psalmu 129: „Z głębokości…”,
- odmówienie litanii: do Najświętszego Imienia Jezus, do Najświętszego Serca Pana Jezusa, do Najdroższej Krwi Chrystusa Pana, Loretańskiej do Najświętszej Maryi Panny, do św. Józefa, do Wszystkich Świętych,
- odmówienie kantyku: „Magnificat”,
- odmówienie modlitwy: „Maryjo, Matko łaski, Matko miłosierdzia. Broń nas od wroga i przyjmij w godzinę śmierci”,
- odmówienie modlitwy św. Bernarda: „Pomnij, o Najświętsza Panno Maryjo…”,
- odmówienie psalmu 50: „Zmiłuj się...”,
- uczestnictwo w publicznie odprawianej nowennie przed Bożym Narodzeniem, Zesłaniem Ducha Świętego i Niepokalanym Poczęciem,
- odmówienie małych oficjów: o Męce Pańskiej, o Najświętszym Sercu pana Jezusa, o Matce Bożej, o Niepokalanym Poczęciu, o św. Józefie,
- odmówienie zatwierdzonej przez władzę kościelną modlitwy o powołania kapłańskie i zakonne,
- odmówienie modlitwy za Papieża: „V. Módlmy się za Papieża naszego... R. Niech go Pan strzeże, zachowa przy życiu, darzy szczęściem na ziemi, i broni przed nieprzyjaciółmi”,
- wysłuchanie przepowiadanego Słowa Bożego (kazania),
- odmówienie modlitwy o jedność Kościoła,
- uczestnictwo w miesięcznym dniu skupienia,
- odmówienie modlitwy: „Wieczny odpoczynek…”,
- odmówienie modlitwy: „Witaj Królowo, Matko Miłosierdzia...”,
- pobożne przeżegnanie się i wypowiedzenie słów: „W Imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. Amen”,
- odmówienie modlitwy: „Pod Twoją obronę...”,
- odmówienie modlitwy: „Przyjdź Duchu Święty, napełnij serca wiernych Twoich i ogień miłości w nich zapal”.