Nieustającej Pomocy


Ikona MB NIEUSTAJĄCEJ POMOCY

Greckie słowo eikon, od którego pochodzi termin ikona, oznacza obraz. Jest obrazem namalowanym według dokładnych norm technicznych i teologicznych. Ikona czyni obecnym to, co przedstawia. Jest też owocem modlitwy malarza. Artyści, tworzyli je bowiem w atmosferze modlitwy i pokuty. Byli to zwykle mnisi, kontemplujący tajemnicę Boga i starający się przedstawić treść tej kontemplacji przez obraz i kolor.


Maryja pod krzyżem stała się Matką wszystkich wierzących, przyjmując od syna testament krzyża: "Oto Matka twoja,(...) Oto syn Twój..". Maryja przyjmuje nas jako swoje dzieci i prowadzi do swego Syna. Centralną częścią obrazu jest ręka Maryi, wskazująca na Jezusa, który jest Drogą, Prawdą i Życiem, (por. J 19, 25). Wszystkie elementy kompozycji uwydatniają rzeczywistość cierpienia, które wyrażone jest na obliczu Matki, w gwałtownym ruchu Dziecka i poprzez obecność narzędzi męki. Jednocześnie jednak podkreślają triumf Jezusa, zaznaczony poprzez złote tło i uroczysty sposób trzymania narzędzi męki przez aniołów. Bardziej bowiem niż narzędziami kaźni wydają się one być trofeami zwycięstwa; jakby zostały zabrane z Kalwarii w poranek Zmartwychwstania.

 

Większość malarzy ikon to twórcy anonimowi. Z dużym prawdopodobieństwem stwierdza się, że ikonę MBNP wykonał mnich, pochodzący z Krety.

Szesnastowieczne podanie głosi, iż ikonę z cudownym wizerunkiem Najświętszej Panienki wykradł z jednego z kościołów na Krecie pewien kupiec. Już podczas podróży statkiem ów kupiec posiadł tajemnicę cudownego charakteru obrazu, bo dzięki wstawiennictwu Matki Bożej statek ocalał wśród gwałtownej burzy i szczęśliwie dobił do brzegu. Kupiec znalazł się w Rzymie, gdzie ciężko zachorował. Przebywając w domu swego przyjaciela, w godzinie śmierci wyznał mu sekret obrazu i życzenie, aby po jego śmierci obraz umieszczono w kościele. Żona tegoż przyjaciela nie chciała się jednak pozbyć tak cudownego wizerunku, lecz Matka Boża objawiła się ich sześcioletniej córce, wyrażając życzenie, by obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy został umieszczony w kościele św. Mateusza Apostoła w Rzymie. Tak też stało się dnia 27 marca 1499 roku. W tym kościele obraz odbierał cześć przez następnych 300 lat.


Od roku 1739 kościołem tym opiekowali się augustianie. W 1798 r. do Rzymu dotarła wojna, przynosząc ze sobą prawie całkowite zniszczenie kościoła i klasztoru. Zakonnicy zmuszeni byli przeprowadzić się do innego, pobliskiego klasztoru, zabierając ze sobą ikonę Matki Bożej Nieustającej Pomocy, którą umieścili w prywatnej kaplicy. W 1819 roku przejęli kościół położony nad Tybrem, w którym czczono Matkę Bożą Łaskawą, dlatego też ikona MBNP pozostała nadal w prywatnej kaplicy klasztoru, zapomniana i zaniedbana przez wszystkich. Jedynym, który z nostalgią myślał wciąż o cudownym obrazie był Augustyn Orsetti — zakonnik, posługujący wcześniej jako ministrant w kościele św. Mateusza. O czcigodnym obrazie powiedział jednemu z ministrantów — Michałowi Marchi.


Początkiem roku 1855 Redemptoryści założyli swój dom w Rzymie i rozpoczęli budowę kościoła, poświęconego ich założycielowi Alfonsowi Liguori na ruinach dawnego kościoła św. Mateusza. Do nowicjatu Redemptorystów zgłosił się też ów ministrant Michał Marchi. Redemptoryści zainteresowali się też historią swojej nowej posiadłości. Dowiedzieli się między innymi o cudownym obrazie, o którego miejscu pobytu przypomniał sobie ojciec Marchi. Przełożony generalny przedstawił papieżowi Piusowi IX petycję, prosząc by ikona MBNP została umieszczona w nowo wybudowanym kościele, na co papież wyraził zgodę. Miał przy tym powiedzieć — jak głosi tradycja — znamienne słowa: "Uczyńcie ten obraz znanym na całym świecie". Ikonę odebrano i przed wystawieniem do publicznego kultu — dnia 26 kwietnia 1866 roku — odrestaurowano. Ciekawostką jest, że ikona została odrestaurowana przez polskiego malarza Leopolda Nowotnego.

W czerwcu 1867 roku ikona Matki Bożej Nieustającej Pomocy została koronowana. Od tego momentu kult i nabożeństwo do Matki Nieustającej Pomocy nieprzerwanie zaczęło wzrastać i rozszerzać się po całym świecie. 27 czerwca ustanowiono dniem poświęconym MBNP.

Ikona MBNP namalowana została na desce o wymiarach 54 cm x 41,5 cm. Na przestrzeni historii otrzymała dwa podstawowe tytuły:

— z racji artystycznych, zgodnie z typem obrazu zwana "Matką Bożą Bolesną",
— biorąc swe źródło w pobożności nazwana "Matką Bożą Nieustającej Pomocy".

Ikona przedstawia cztery święte postacie: Dziewicę Matkę Boga, Dzieciątko Jezus i świętych archaniołów Michała i Gabriela. Postacie te są opisane na obrazie za pomocą greckich liter.

 

Na podst.: Redemptoryści, "Matka Boża Nieustającej Pomocy. Ikona, Łaski i Sanktuaria", Rzym 1998.